Gereedschap is een verlengstuk van je arm. Ik ben Willem en ik krijg soms de kriebels als ik zie hoe mensen hun beitels behandelen. Ze gebruiken ze om verfblikken open te breken of om spijkers uit een muur te wrikken. In mijn cursus gereedschapsleer leer ik je eerst respect te hebben voor je staal. Een goede zaag of een kwaliteitsbeitel gaat een leven lang mee als je er fatsoenlijk mee omgaat. Hier in Den Haag hebben we gelukkig nog een paar goede plekken waar je echt gereedschap kunt kopen, niet die glimmende rommel die na drie keer gebruiken bot is. Het belangrijkste wat je moet leren is hoe je je gereedschap scherp houdt. Een botte schaaf is een martelwerktuig, een scherpe schaaf is een plezier om mee te werken. De krullen moeten zo dun zijn dat je de krant erdoorheen kunt lezen.
Naast de handgereedschappen kijken we ook naar de basis van de machines. De cirkelzaag, de bovenfrees, de kolomboormachine. Machines zijn handig om de grote meters te maken, maar ze zijn ook gevaarlijk. Ze hebben geen respect voor je vlees en botten. Ik hamer in mijn lessen constant op veiligheid. Geen loshangende mouwen, geen handschoenen bij draaiende delen, en altijd weten waar je handen zijn. Maar een machine is nooit een vervanging voor de handmatige afwerking. Een machine kan een plank ruw op maat zagen, maar de ziel en de verfijning breng je aan met de hand. Dat samenspel tussen kracht en precisie, daar draait het om in de moderne werkplaats. Je moet weten wanneer je de kracht van elektriciteit gebruikt en wanneer de subtiliteit van je eigen spierkracht.
- Het onderhouden en wetten van handgereedschap op wetstenen.
- De verschillende soorten zagen en waarvoor je ze gebruikt (afkorten vs. schulpen).
- Instellen en veilig gebruiken van stationaire houtbewerkingsmachines.
- Het gebruik van mallen om repeterend werk nauwkeurig uit te voeren.
- Ergonomie aan de werkbank: hoe voorkom je een zere rug na een dag schaven?
=== Willems Wijsheid: Luister naar je machines. Een zaag die jankt, is een zaag die lijdt. Vaak is het blad bot of je duwt te hard. Een vakman hoort wanneer zijn gereedschap niet lekker in zijn vel zit. Leer luisteren met je oren en je vingers, niet alleen met je ogen kijken naar de maatvoering. ===
Gereedschap kopen is een investering. Ik adviseer mijn cursisten altijd om langzaam een collectie op te bouwen. Koop liever één keer een dure beitel dan tien goedkope. Je voelt het verschil bij de eerste stoot. In mijn werkplaats gebruiken we een mix van antiek gereedschap dat al honderd jaar dienst doet en moderne innovaties die hun waarde hebben bewezen. Het gaat om de functionaliteit, niet om hoe mooi het glimt in een koffer. Aan het eind van de cursus weet je precies welk gereedschap je nodig hebt voor je eigen projecten en hoe je het in topconditie houdt. Want laten we eerlijk zijn: een vakman is slechts zo goed als zijn gereedschap onderhouden is. En in Den Haag houden we van degelijkheid.